Waar komt nieuws vandaan?

Woensdag concludeerden onderzoekers van de Radboud Universiteit in Nijmegen dat grofweg een derde van het binnenlandse nieuws in kranten afkomstig is van persbureaus, pr-diensten of overheden (zie persbericht). Eind 2008 analyseerden ze 1054 binnenlandberichten uit het Algemeen Dagblad, NRC Handelsblad, de Volkskrant en de regionale krant de Gelderlander. De lezer kan niet altijd uit de berichten opmaken dat het om ‘voorverpakt’ nieuws gaat, omdat de bron niet altijd wordt genoemd. De verschillen tussen kranten waren groot. NRC Handelsblad vermeldde de bron niet in 5% van de gevallen; de Volkskrant (19%); het Algemeen Dagblad (42%); en de Gelderlander (77%) volgen.

Dit onderzoek is de Nederlandse tegenhanger van uitgebreider Brits onderzoek van Nick Davies. In Britse kranten is 70% van het binnenlandse nieuws ‘voorverpakt’. Daarbij steunt 30% van het Britse krantennieuws rechtstreeks op pr-materiaal; in Nederland is dat slechts 2%. Wel wijzen de Nijmeegse onderzoekers erop dat het werkelijke aandeel pr-nieuws in Nederland hoger is, omdat persbureaus ook vaak gebruik maken van pr-materiaal.

Dat is dus een stukje antwoord op de vraag ‘waar komt nieuws eigenlijk vandaan?' die mijn vrienden mij een tijdje terug in de kroeg voorlegden. Laat ik het eens op mezelf betrekken. Hoe kom ik eigenlijk aan nieuws? Een voorbeeld. Voor het laatste nummer van Nieuw Amsterdams Peil schreef ik een bericht over energiebesparende straatverlichting. Ik kwam op het idee omdat ik er een kort berichtje over had gelezen in het Parool. Vervolgens ben ik er persberichten bij gaan zoeken en heb ik met ambtenaren gebeld. Gevolg: een groter bericht met een nieuwtje (groenkleurige energiebesparende straatverlichting in het Erasmuspark). In het bericht baseer ik me op de gesprekken met ambtenaren. Maar ik heb me laten inspireren door een berichtje in het Parool. De ambtenaren noem ik, het Parool niet. Had dat anders gemoeten? Dat lijkt me tamelijk ondoenlijk. Dan zouden veel korte berichten het karakter van een column krijgen. Mijn bericht had er dan misschien zo uitgezien:

‘Van de week las ik in het Parool dat er aan de Feike de Boerlaan energiebesparende lantaarnpalen komen. Hierop werd ik nieuwsgierig. Ik begon te googlen. En inderdaad, op de website van stadsdeel Zeeburg trof ik een persbericht aan waarin dit stond. Toen heb ik ambtenaren gebeld die me meer vertelden over dit project en hoe het zich verhield tot andere experimenten. Ik kwam erachter dat er binnenkort een proef start met groene energiezuinige lantaarnpalen in het Erasmuspark in Bos en Lommer.’

Daar zit niemand op te wachten. Inspiratie is dus goed en eigenlijk onvermijdelijk. Immers borduurt veel nieuws voort op ouder nieuws. Het noemen van je bronnen is wel belangrijk. Daarnaast is het bij ‘voorverpakt’ nieuws van belang om kritisch te lezen. Persberichten staan vaak vol fraaie termen die je als het ware moet vertalen in gewoon Nederlands.